Nhắc đến Nhật Bản bên cạnh hoa anh đào, núi Phú Sĩ hay văn hóa trà đạo, hình ảnh những cánh cổng Torii đỏ rực hiện lên giữa thiên nhiên thanh bình cũng là biểu tượng không thể thiếu trong hành trình khám phá Nhật Bản. Được mệnh danh là cổng trời Nhật Bản, Torii không chỉ là kiến trúc độc đáo của Thần đạo mà còn mang đậm ý nghĩa tâm linh đánh dấu ranh giới giữa thế giới phàm tục và cõi thiêng liêng của các vị thần.
Cổng Torii hay còn gọi là cổng trời Nhật Bản
Torii là một loại cổng truyền thống đặc trưng trong văn hóa Nhật Bản thường xuất hiện ở lối vào các đền thờ Thần đạo (Shinto). Torii có cấu trúc đơn giản với hai cột trụ và hai thanh ngang thường được sơn màu đỏ son hoặc giữ màu gỗ tự nhiên.
Cổng này đánh dấu ranh giới giữa thế giới phàm tục và không gian linh thiêng của đền thờ. Torii là biểu tượng rõ nét của tín ngưỡng Thần đạo và đóng vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của người Nhật. Các cổng Torii nổi tiếng như ở đền Fushimi Inari (Kyoto) hay đền Itsukushima (Hiroshima) cũng trở thành điểm đến thu hút du khách trên khắp thế giới.
Truyền thuyết về cổng trời Nhật Bản
Truyền thuyết nổi bật nhất liên quan đến cổng Torii bắt nguồn từ thần thoại Thần đạo Shinto của Nhật Bản. Theo câu chuyện cổ, nữ thần mặt trời Amaterasu – một trong các vị thần Nhật Bản tối cao trong Thần đạo từng tức giận và ẩn mình trong một hang động tên là Amano-Iwato khiến thế gian chìm vào bóng tối làm cho mùa màng khô héo và sự sống bị đe dọa.
Để đưa ánh sáng trở lại thế gian, các vị thần đã bày ra nhiều cách nhằm dụ Amaterasu ra khỏi hang. Trong số đó, họ đặt một con gà trống trên giá tre bằng gỗ để nó gáy liên tục báo hiệu bình minh. Nghe thấy tiếng gáy và những tiếng cười vui nhộn từ các vị thần bên ngoài, Amaterasu tò mò hé cửa hang nhìn ra, rồi bị kéo ra hoàn toàn mang ánh sáng trở lại thế giới.
Chiếc giá tre đặt gà trống gáy trong truyền thuyết được cho là hình mẫu đầu tiên của Torii. Từ đó, cổng Torii không chỉ là biểu tượng đánh dấu ranh giới giữa thế giới phàm tục và không gian linh thiêng mà còn mang ý nghĩa mở lối cho ánh sáng, sự sống và năng lượng tích cực.
Ngày nay, Torii xuất hiện rộng rãi trước các đền thờ Shinto như một biểu tượng tâm linh, gắn liền với sự thanh tịnh, thiêng liêng và kết nối giữa con người với thần linh trong văn hóa Nhật Bản.
Xem thêm: Biểu tượng may mắn của Nhật Bản
Ý nghĩa của cổng trời Torii trong văn hóa Nhật
Cổng trời Torii là một biểu tượng quan trọng trong văn hóa Nhật Bản, đặc biệt gắn liền với Thần đạo (Shinto) – tôn giáo bản địa lâu đời của đất nước này. Torii thường được đặt ở lối vào các đền thờ Thần đạo để đánh dấu sự chuyển giao từ thế giới trần tục sang không gian linh thiêng nơi các kami (thần linh) được thờ phụng.
Về mặt văn hóa và tâm linh, Torii mang nhiều ý nghĩa sâu sắc. Thứ nhất, nó thể hiện sự tôn kính đối với thần linh nhắc nhở con người khi bước qua phải giữ lòng thành kính và tinh thần thanh tịnh. Thứ hai, cổng Torii còn tượng trưng cho sự giao hòa giữa thiên nhiên và con người vì các đền thờ Shinto thường nằm giữa rừng núi, sông hồ – nơi được cho là có linh khí tốt.
Ngoài ra, trong đời sống hàng ngày hình ảnh cổng Torii cũng hiện diện trong nghệ thuật, kiến trúc, tranh vẽ, phim ảnh và trở thành biểu tượng nhận diện văn hóa Nhật Bản trên toàn thế giới. Một số Torii còn được xây dựng với quy mô lớn, màu sắc nổi bật như ở Fushimi Inari Taisha hay Itsukushima thu hút đông đảo du khách và nhiếp ảnh gia đến chiêm ngưỡng.
Cấu trúc của những cổng Torii
Cổng Torii có cấu trúc đơn giản thường được làm từ gỗ, đá, đồng hoặc bê tông với hai trụ đứng và hai thanh ngang. Dù có nhiều biến thể, cấu trúc cơ bản của Torii vẫn giữ một số đặc điểm chung như sau:
- Hai trụ đứng: là hai cột chính được dựng thẳng đứng đóng vai trò chịu lực cho toàn bộ cấu trúc. Hình dạng của trụ có thể là tròn hoặc vuông, tùy thuộc vào phong cách thiết kế và thời kỳ xây dựng của từng loại Torii.
- Thanh ngang trên cùng: được gọi là kasagi bộ phận nằm ở vị trí cao nhất trong cấu trúc. Trong nhiều thiết kế truyền thống, thanh kasagi thường được làm cong nhẹ ở hai đầu tạo nên đường nét mềm mại và hài hòa với tổng thể kiến trúc.
- Thanh ngang thứ hai: nằm ngay bên dưới thanh kasagi và có chức năng nối liền hai trụ đứng lại với nhau. Đây là bộ phận thiết yếu để giữ cho cổng luôn vững chắc trước tác động của thời tiết và môi trường.
- Thanh đỡ: Một số cổng Torii được bổ sung thêm thanh đỡ gọi là shimaki hoặc gakuzuka, thường nằm ở giữa hoặc bên dưới phần thân cổng. Thanh ngang phụ này chủ yếu được sử dụng để gắn bảng tên của đền thờ hoặc phục vụ mục đích trang trí.
- Màu sắc và chất liệu: Torii truyền thống thường được sơn đỏ son – màu biểu tượng cho sự thanh lọc và chống tà khí trong Thần đạo.
Khoảng thời gian lý tưởng để tham quan cổng trời Nhật Bản
Nếu bạn đang băn khoăn du lịch Nhật Bản mùa nào đẹp nhất để khám phá các cổng Torii nổi tiếng, thì mùa xuân và mùa thu chính là hai khoảng thời gian lý tưởng nhất trong năm. Vào mùa xuân, khí hậu mát mẻ cùng với cảnh hoa anh đào nở rộ tạo nên không gian lãng mạn thu hút khách du lịch bởi vẻ đẹp dịu dàng và thanh bình của thiên nhiên.
Trong khi đó, mùa thu lại mang đến khung cảnh vàng óng và những sắc màu rực rỡ của lá cây thay đổi đồng thời thời tiết trong lành, dễ chịu, thích hợp để di chuyển và tham quan. Đây cũng là lúc bạn có thể tránh được mùa mưa và đám đông du khách cao điểm, giúp có trải nghiệm chậm rãi và tận hưởng trọn vẹn không gian linh thiêng của các cổng Torii.
Xem thêm: Lễ hội mùa thu Nhật Bản
Khám phá những cổng trời Nhật Bản nổi tiếng
Đền Itsukushima – Hiroshima
Nằm trên đảo Miyajima đền nổi bật với cổng torii đỏ khổng lồ dựng giữa biển, là biểu tượng được xem là một trong ba cảnh đẹp nhất Nhật Bản.
Đền Itsukushima nổi bật với kiến trúc Shinden zukuri – phong cách cung điện quý tộc thời Heian. Các khu điện chính được kết nối bằng hành lang gỗ dài, sơn đỏ rực và mái lợp vỏ bách Nhật.
- Địa chỉ: 1-1 Miyajimacho, Hatsukaichi, thành phố Hiroshima, Nhật Bản
- Giờ hoạt động: Thứ hai – Chủ Nhật (06:30 – 18:00)
- Vé vào cửa: Khoảng 50.000 VNĐ/1 người
Đền Fushimi Inari Taisha – Kyoto
Đền Fushimi Inari Taisha là một địa điểm du lịch Nhật Bản với những đền thờ nổi tiếng tọa lạc tại quận Fushimi, thành phố Kyoto. Đây là đền chính trong hàng nghìn đền thờ Inari trên khắp Nhật Bản, được xây dựng để tôn vinh thần Inari – vị thần bảo hộ mùa màng, lúa gạo, thương nghiệp và sự thịnh vượng.
Được thành lập từ thế kỷ thứ 8 năm 711, Fushimi Inari Taisha có lịch sử hơn 1300 năm là một trong những di tích tôn giáo lâu đời nhất xứ Phù Tang. Đền nổi bật với hàng ngàn cổng torii đỏ son (Senbon Torii) kéo dài trên con đường mòn lên đỉnh núi Inari.
- Địa chỉ: 68 Fukakusa Yabunouchicho, phường Fushimi, thành phố Kyoto, Nhật Bản
- Giờ hoạt động: Thứ hai – Chủ Nhật (Cả ngày)
- Vé vào cửa: Miễn phí
Đền Sakurai – Fukuoka
Đền Sakurai là một ngôi đền Thần đạo cổ kính nằm tại thành phố Itoshima, tỉnh Fukuoka, được xây dựng vào đầu thế kỷ 17 (năm 1632) bởi Kuroda Nagamasa, vị lãnh chúa đầu tiên của vùng Fukuoka thời Edo, nhằm tôn vinh các vị thần bảo hộ vùng đất và tổ tiên dòng họ Kuroda. Ngôi đền mang đậm dấu ấn lịch sử của thời kỳ phong kiến Nhật Bản và là nơi linh thiêng để cầu nguyện cho sự an lành, gia đạo và hạnh phúc.
Một trong những điểm nhấn độc đáo của Đền Sakurai là cổng torii hướng ra biển. Cổng này nằm cách chính điện khoảng 2km, nổi bật trên bãi biển với hai tảng đá thiêng được kết nối bằng dây shimenawa – biểu tượng gắn kết của hôn nhân và gia đình. Cảnh tượng hoàng hôn tại đây thường được ví như một ”thiên đường bí ẩn” giữa lòng Kyushu.
- Địa chỉ: 80-1 Motohakone, Hakone, quận Ashigarashimo thành phố Kanagawa, Nhật Bản
- Giờ hoạt động: Thứ hai – Chủ Nhật (08:15 – 17:00)
- Vé vào cửa: Miễn phí
Một số lưu ý cần biết khi tham quan cổng trời Nhật Bản
Đi du lịch Nhật Bản cần những gì? Khi tham quan cổng Torii du khách cần lưu ý một số điều sau:
Không đi chính giữa cổng trời Nhật Bản
Phần chính giữa của cổng Torii được xem là con đường dành cho các vị thần. Vì vậy, khi đi qua Torii, bạn nên di chuyển lệch sang bên trái hoặc bên phải, tránh bước đi ở giữa để thể hiện lòng kính trọng.
Cúi đầu chào trước và sau khi qua cổng
Khi bước vào hoặc rời khỏi khu vực đền thờ, hãy cúi nhẹ đầu chào như một nghi thức thể hiện sự khiêm nhường và tôn kính với các vị thần cư ngụ trong đền.
Không trèo lên hoặc tựa vào cổng trời Nhật Bản
Torii không phải là công trình trang trí thông thường. Việc trèo lên, ngồi hoặc tựa vào cổng bị coi là hành vi bất kính và có thể gây hư hại đến di tích.
Giữ trật tự và không chen lấn khi chụp ảnh
Nhiều cổng Torii nổi tiếng như ở Fushimi Inari Taisha hay đền Sakurai thu hút đông đảo du khách. Khi chụp ảnh, hãy xếp hàng, tránh chen lấn hoặc làm ồn, giữ không gian yên tĩnh, tôn nghiêm.
Lưu ý về thủy triều (với các cổng nằm gần biển)
Một số cổng Torii nằm trên bãi biển hoặc mặt nước như ở Itsukushima hay Futamigaura. Trước khi tham quan, nên kiểm tra lịch thủy triều để có trải nghiệm phù hợp, đặc biệt nếu bạn muốn chụp ảnh Torii giữa biển vào lúc thủy triều cao
Tôn trọng không gian tâm linh
Khi đi qua cổng Torii vào khu vực đền thờ, bạn đang bước vào không gian linh thiêng. Hãy giữ thái độ nghiêm túc, không ăn uống, hút thuốc, gây ồn ào hay xả rác, đồng thời tránh xâm phạm các khu vực giới hạn.
Trên khắp xứ Phù Tang có rất nhiều những chiếc cổng Torii, nếu bạn đang muốn tìm hiểu về nét đẹp tâm linh này thì đừng bỏ qua hành trình khám phá Nhật Bản qua các cổng trời Torii nổi tiếng. Đây không chỉ là những địa danh đẹp mắt, mà còn là nơi kết nối giữa con người và thần linh giữa hiện tại và truyền thống.
