Khác với không khí rộn ràng ở nhiều quốc gia châu Á, ngày Tết của Nhật Bản lại mang đến một trải nghiệm hoàn toàn khác: tĩnh lặng, sâu sắc và đầy chất thiền. Trong bài viết này, bạn sẽ được đồng hành qua từng nghi lễ, món ăn và nét văn hóa đặc trưng, từ đó hiểu vì sao Tết ở xứ Phù Tang luôn để lại dấu ấn khó quên với du khách quốc tế. Cùng khám phá trọn vẹn hành trình ấy ngay sau đây!
Giới thiệu về Tết Nhật Bản
Bạn đã từng hình dung một cái Tết không có bánh chưng, không pháo hoa rộn ràng, nhưng vẫn đầy ấm áp và thiêng liêng chưa? Đó chính là ngày Tết của Nhật Bản, còn gọi là Oshogatsu. Khác với không khí nhộn nhịp ở Việt Nam hay Trung Quốc, Tết Nhật Bản mang sắc thái trầm lặng, sâu sắc, như một bản giao hưởng thiền định. Đây không chỉ là dịp sum vầy bên gia đình mà còn là thời khắc làm mới tâm hồn, nhìn lại năm cũ và đón chào một khởi đầu thanh tịnh, đầy hy vọng.
Người Nhật xem Tết là khoảnh khắc linh thiêng nhất trong năm, nơi mà mọi công việc đều tạm gác lại để nhường chỗ cho sự tĩnh lặng và đoàn viên. Những nghi lễ truyền thống, các món ăn cầu kỳ và phong tục lâu đời giúp ngày Tết của Nhật Bản giữ được nét riêng biệt, vừa bình dị lại vừa cao quý. Đây là khoảng thời gian tuyệt vời để du khách quốc tế khám phá chiều sâu văn hóa và tâm hồn xứ Phù Tang.
Những hoạt động trong ngày Tết của Nhật Bản
Tổng vệ sinh nhà cửa
Trước Tết, các gia đình Nhật thường thực hiện đại vệ sinh – một nghi lễ mang tính biểu tượng gọi là Osoji. Đây là cách để “quét sạch” những điều không may của năm cũ và chào đón Thần Tài (Toshigami-sama) đến ban phước cho gia đình.
Từ việc lau dọn bàn thờ, sàn nhà cho tới ngóc ngách nhỏ nhất đều được chăm chút kỹ lưỡng. Ngày Tết của Nhật Bản bắt đầu bằng sự gọn gàng, sạch sẽ cả bên ngoài lẫn tâm hồn.
Trang trí nhà cửa
Sau khi dọn dẹp, người Nhật sẽ trang trí nhà cửa bằng các vật phẩm truyền thống như Kadomatsu (cây thông đặt trước cửa), Shimenawa (dây thừng thiêng treo ở cửa ra vào) hay Kagamimochi (bánh gạo đặt thờ). Mỗi món đồ đều mang ý nghĩa mời gọi điều lành, tránh điều dữ. Việc trang trí không chỉ tạo không khí Tết mà còn thể hiện lòng kính trọng với thần linh và tổ tiên.
Viết thiệp chúc Tết trong ngày Tết của Nhật Bản
Thay vì nhắn tin, người Nhật có truyền thống viết thiệp chúc Tết (Nengajo) để gửi lời chúc mừng năm mới đến người thân, bạn bè, đồng nghiệp. Những tấm thiệp với họa tiết tinh tế, lời chúc trang trọng được gửi qua bưu điện, đến đúng ngày 1/1 – thể hiện sự chỉn chu và tinh tế trong cách cư xử của người Nhật. Du lịch nhật bản tháng 1, thì đừng bỏ lỡ trỉa nghiệm thú vị này nhé. Bởi đây cũng là một nét văn hóa được du khách yêu thích vì thể hiện sự gắn kết giản dị nhưng sâu sắc.
Lễ hội Joya no Kane
Thời gian diễn ra: đêm 31/12 hằng năm
Vào đêm giao thừa, các ngôi chùa trên khắp Nhật Bản sẽ cử hành lễ hội Joya no Kane. Một trong những lễ hội Nhật Bản đặc sắc vào ngày tết. Nơi tiếng chuông chùa được gióng lên 108 lần để xua tan 108 phiền não của con người theo quan niệm Phật giáo. Một trong những địa điểm nổi bật tổ chức lễ hội này là Chùa Zojoji tại Tokyo, Nhật Bản.
Du khách có thể đến chùa, hòa mình vào không khí trang nghiêm, tự tay kéo chuông và cảm nhận sự nhẹ nhõm, tịnh tâm kỳ lạ.
Viếng đền, chùa đầu năm khi đến ngày Tết của Nhật Bản
Từ mùng 1 đến mùng 3, người Nhật sẽ đi viếng đền, chùa đầu năm (Hatsumode) để cầu may mắn, bình an và phát tài cho năm mới. Nếu có dịp du lịch Tokyo thì đừng quên tham quan điểm đến nổi tiếng Đền Meiji (mở cửa từ 6h00 – 16h00) hay Chùa Kiyomizu (Kyoto – mở cửa từ 6h00 – 18h00) thu hút hàng triệu lượt khách hành hương mỗi dịp Tết.
Du khách nên đến sớm, tránh giờ cao điểm và nhớ chuẩn bị một ít tiền lẻ để xin quẻ, rút thăm may mắn.
Thờ cúng tổ tiên, ông bà
Giống như người Việt, Tết Nhật Bản cũng là dịp để người dân tưởng nhớ tổ tiên. Các bàn thờ gia tiên được dọn dẹp sạch sẽ, bày biện bánh Kagamimochi và hoa tươi. Trong một không khí lặng lẽ, mỗi thành viên sẽ dành thời gian cúi đầu lạy trước bàn thờ, bày tỏ lòng biết ơn và mời tổ tiên về cùng đón Tết.
Lì xì may mắn
Trẻ em Nhật rất háo hức nhận lì xì (Otoshidama) – những phong bì đỏ đựng tiền lì xì từ ông bà, cha mẹ hoặc người lớn. Phong bì thường được thiết kế đẹp mắt với hình linh vật năm mới, tạo cảm giác vui tươi và đáng yêu. Đây là một nét đẹp vừa mang tính khích lệ, vừa duy trì sợi dây truyền thống giữa các thế hệ trong dịp Tết.
Các trò chơi truyền thống
Một phần không thể thiếu của ngày Tết của Nhật Bản là những trò chơi dân gian như Hanetsuki (đánh cầu lông truyền thống), Takoage (thả diều) hay Karuta (trò chơi thẻ bài thơ cổ). Những trò chơi này thường diễn ra trong sân nhà hoặc công viên, mang đến không khí vui vẻ và gắn kết các thành viên trong gia đình.
Ẩm thực ngày Tết của Nhật Bản
Osechi Ryori
Đây là mâm cơm truyền thống đặc trưng của ngày Tết, được bày trong hộp sơn mài nhiều tầng gọi là jubako. Mỗi món ăn đều mang một ý nghĩa may mắn: đậu đen tượng trưng cho sức khỏe, cá mòi khô mang lại mùa màng bội thu, tôm biểu tượng cho sự trường thọ… Du khách có thể đặt thử Osechi tại các nhà hàng cao cấp vào cuối tháng 12, mức giá từ 15.000–30.000 yên/hộp (tương đương 2.500.000–5.000.000 VNĐ).
Bánh dày Ozoni
Một trong những món ăn nổi tiếng ở Nhật Bản. Là món canh bánh dày nấu với rau củ và nước dùng dashi, Ozoni được ăn vào sáng mùng 1 Tết. Mỗi vùng miền lại có cách chế biến khác nhau: vùng Kanto dùng bánh dày nướng và nước dùng trong, vùng Kansai thì nấu bánh sống với nước súp trắng. Hương vị thanh tao, dẻo mềm của bánh tượng trưng cho sự dẻo dai, bền vững trong năm mới.
Bánh Kagamimochi
Bánh gạo tròn xếp chồng gồm hai lớp – biểu tượng cho âm dương, trời đất. Đây là món bánh không ăn ngay mà để thờ trong nhà từ cuối năm đến mùng 11 tháng Giêng. Sau đó, người Nhật sẽ thực hiện lễ Kagami Biraki để đập bánh và nấu ăn chung – một cách truyền thống để cầu chúc gia đình thuận hòa, sung túc.
Mì Toshikoshi Soba
Tối 30 Tết, người Nhật thường ăn mì soba trường thọ, với sợi mì dài và dai tượng trưng cho một cuộc sống dài lâu, trọn vẹn. Du khách có thể thưởng thức Toshikoshi Soba tại các nhà hàng địa phương, giá dao động từ 500–1.000 yên/tô (khoảng 85.000–170.000 VNĐ).
Một số địa điểm du lịch lý tưởng trong ngày Tết của Nhật Bản
Chùa Kinkakuji (Kyoto)
Chùa Kinkakuji – hay còn gọi là Chùa Vàng – là điểm đến tuyệt đẹp trong dịp đầu năm. Ngôi chùa nằm giữa khuôn viên rộng lớn với hồ nước phản chiếu ánh vàng rực rỡ. Ngoài giá trị kiến trúc và phong cảnh, nơi đây còn là địa điểm tâm linh giúp du khách cầu may, bình an đầu năm. Du lịch Kyoto thì không nên bỏ qua điểm đến này bởi đây là dịp mà du khách sẽ được chiêm ngưỡng cảnh tuyết phủ lên lớp mái vàng óng – một khung cảnh đẹp như tranh thủy mặc.
Địa chỉ: 1 Kinkakujicho, Kita Ward, Kyoto.
Giờ mở cửa: 9h00 – 17h00.
Vé vào cổng: 500 yên (~85.000 VNĐ)
Hokkaido
Hokkaido là địa điểm du lịch Nhật Bản lý tưởng với thiên đường mùa đông với những lễ hội băng tuyết và cảnh sắc trắng xóa tinh khôi. Du khách có thể trượt tuyết tại Niseko, ngắm pháo hoa tại Lễ hội tuyết Sapporo – một sự kiện lớn tổ chức tại Công viên Odori, thành phố Sapporo. Ngoài lễ hội, Hokkaido còn hấp dẫn bởi suối nước nóng tự nhiên (onsen), các khu chợ hải sản sôi động như Nijo Market và món cua tuyết đậm đà hương vị. Nếu bạn muốn đón ngày Tết của Nhật Bản trong khung cảnh tuyết trắng lãng mạn và trải nghiệm trọn vẹn mùa đông Nhật Bản, Hokkaido là lựa chọn lý tưởng.
Thời gian diễn ra: đầu tháng 2 hằng năm, kéo dài trong khoảng 7 ngày.
Vé vào cổng: miễn phí
Quần đảo Okinawa
Ngược lại với Hokkaido, Okinawa mang đến cái Tết ngập nắng và biển xanh. Khám phá văn hóa Ryukyu cổ truyền, hòa mình vào vũ điệu Eisa và thưởng thức đặc sản như thịt heo đen, mì soba Okinawa… là những trải nghiệm thú vị. Lễ hội Shurijo Castle New Year Celebration diễn ra tại khu vực thành cổ Shuri, vào khoảng ngày 1–3/1 hằng năm. Giá vé tham quan khu vực chính điện là 820 yên (~140.000 VNĐ).
Ngoài ra, bạn có thể ghé thăm bãi biển Emerald Beach, tham quan Công viên Hải dương Churaumi – một trong những thủy cung lớn nhất thế giới. Đây là lựa chọn hoàn hảo cho du khách muốn trải nghiệm Tết Nhật Bản theo cách vừa truyền thống vừa nghỉ dưỡng.
Kinh nghiệm trải nghiệm ngày Tết của Nhật Bản
Du lịch Nhật Bản cần chuẩn bị gì? Dưới đây là một vài lưu ý giúp bạn cs thể trải nghiệm trọn vẹn vẻ đẹp độc đáo ngày Tết Nhật Bản:
Nên đặt chỗ trước: Bao gồm khách sạn, vé tàu và các suất ăn đặc biệt như Osechi Ryori từ trước ít nhất 3–4 tuần. Các phương tiện công cộng như Shinkansen và xe buýt liên tỉnh thường kín chỗ từ rất sớm.
Tiền mặt: Vì nhiều đền chùa, quầy lưu niệm và quán ăn truyền thống không chấp nhận thanh toán thẻ.
Trang phục: Đặc biệt nếu bạn ăn Tết tại một trong các tỉnh lạnh nhất của Nhật Bản. Áo giữ nhiệt, găng tay, mũ len và túi sưởi sẽ là trợ thủ đắc lực để bạn thoải mái tận hưởng không khí Tết mà không lo thời tiết giá rét.
Đừng quên thử viết thiệp chúc Tết Nengajo, tham gia lễ kéo chuông Joya no Kane hoặc mua một bộ Hanetsuki để chơi cùng bạn bè. Và đừng quên mang theo máy ảnh nhé!
Từ những nghi lễ thiêng liêng, phong tục viếng đền đầu năm, cho đến các món ăn truyền thống ngày Tết của Nhật Bản hiện lên vừa trang nghiêm, vừa đậm đà bản sắc. Đây không chỉ là thời điểm khởi đầu năm mới, mà còn là dịp để gắn kết con người, gìn giữ giá trị văn hóa lâu đời. Hãy theo dõi Khám Phá Nhật Bản để đón đọc thêm nhiều câu chuyện thú vị, mẹo du lịch hữu ích và những hành trình truyền cảm hứng đang chờ bạn phía trước.
